✦ High Court of India · 22 Nov 2022

86 Case :- APPLICATION U/S 482 No. - 27596 of 2022 v. Shyam Sunder Upadhyay)

Case Details High Court of India · 22 Nov 2022
Court
High Court of India
Decided
22 Nov 2022
Length
3,432 words

भकभमनल अपቌኍल सवंख 730/2020 (Arising out of SLP (Crl.) No. 9503of 2018 रजनቌኍश बिनधाए नकेहधा एववं अन्य मम भपधा भनणरय भदनधावंभकत 04.11.2020 कके अनतुपधालन मम ्ቚस्ततुत शपरप्ቔ कधागज सवंख्यधा-58 ख कके सधा ्ቚस्ततुत भकयधा गयधा हह। उሹኌ भनणरय कके अवलकोकन सके स्पቖኌ हह भक न्यधायधालय दधारधा वहवधाभह वधाद सवंख्यधा 103/2010, श्यधाम सतुन्दर उपधाध्यधाय बिनधाम ्ቦቌኍमतቌኍ भगरቌኍशधा उपधाध्यधाय, अन्तगरत धधारधा 13 (1) (1-क) (1-ख) भहन्दद भववधाह अरधभनयम भदनधावंक 23.03.2021 कको सव्यय खधारर भकयधा गयधा हह। इस ्ቚकधार न्यधायधालय दधारधा भवप्ቌቌኍ ककी ओर सके ्ቚस्ततुत अन्तगरत धधारधा 13 0 (1-क) (1-ख) भहन्दद भववधाह अरधभनयम कधा वधाद भवप्ቌቌኍ कके भवरू्ቍ भनरस्त भकयधा जधा चतुकधा हह यह भቌኍ उलकेखनቌኍय हह भक दमौरधान तकर भवप्ቌቌኍ ककी ओर सके भवदधान अरधवकतधा दधारधा करन भक गयधा हह भक उሹኌ भनणरय कके भवरू्ቍ मधाननቌኍय उच्च न्यधायधालय मम भवप्ቌቌኍ दधारधा अपቌኍल यकोरजत व गयቌኍ हह जको वतरमधान मम लवंभबित हह। ्ቚधारररयधा ककी ओर सके भवदधान अरधवሹኌधा दधारधा उሹኌ त कको स्वቌኍकधार भकयधा गयधा हह। इस ्ቚकधार यह स्पቖኌ हह भक भवप्ቌቌኍ दधारधा ्ቚधारररयधा कके भवरू्ቍ धधा 13 भहन्दद भववधाह अरधभनयम कके अन्तगरत भववधाह भवच्छकेद हकेततु यधाभचकधा ्ቚस्ततुत ककी गयቌኍ हह ्ቚधधान न्यधायधाधቌኍश, पररवधार न्यधायधालय, इलधाहधाबिधाद दधारधा भनरस्त कर दቌኍ गयቌኍ हह और उस भवरू्ቍ मधाननቌኍय उच्च न्यधायधालय मम अपቌኍल लवंभबित हह । इससके यह स्पቖኌ हह भक भवप्ቌቌኍ ्ቚधाररर सके भववधाह भवच्छकेद करधानधा चधाहतधा हह और उसकधा ककोई आशय ्ቚधारररयधा कके सधार रहनके कधा नहीሻ । उሹኌ पररसस्रभत मम जबि भक भवप्ቌቌኍ दधारधा ्ቚधारररयधा कके भवरु्ቍ भववधाह भवच्छकेद हकेततु यधाभण वस्ततुत ककी गयቌኍ हह तबि ्ቚधारररयधा सके यह अपके्ቌधा नहीሻ ककी जधा सकतቌኍ हह भक वह भवप्ቌቌኍ नस्र यतुभሹኌयतुሹኌ रूप सके रहनके मम समरर हह। भवशकेष रूप मम उस पररसस्रभतयोሪ मम जबि स्वቌኍकपृत रूप सके ्ቚधारररयधा एक गदवंगቌኍ बिहरቌኍ मभहलधा हह उሹኌ पररसस्रभत मम ्ቚधारररयधा कधा अपनके पभत अरधारत भवप्ቌቌኍ सके पपृरक रहनके कधा यतुभሹኌयतुሹኌ आधधार हह । तदनतुसधार अवधधायर भबिन्दतु सवंख्यधा-1 ्ቚधारररयधा कके प्ቌ मम एववं भवप्ቌቌኍ कके भवरू्ቍ भनस्तधाररत भकयधा जधातधा हह । भनस्तधारण अवधधायर भबिन्दतु सवंख्यधा-2 अवधधायर भबिन्दतु सवंख्यधा-2 इस आशय कधा भवरभचत भकयधा गयधा हह भक क्यधा ्ቚधारररयधा अपनधा भरण-पकोषण करनके मम असमरर हह ? इस सवंबिवंध मम ्ቚधारररयधा दधारधा ्ቚधाररनधाप्ቔ ककी धधारधा -9 मम यह करन भकयधा गयधा हह भक ्ቚधारररयधा कके पधास आमदनቌኍ कधा ककोई जररयधा नहीሻ हह ्ቚधारररयधा कके पधास रहनके एववं खधानके कधा भቌኍ ककोई ्ቚबिन्ध नहीሻ हह तरधा धधारधा-13 मम यह करन भकयधा हह भक ्ቚधारररयधा कके पधास ककोई ददसरधा आय कधा जररयधा नहीሻ हह रजससके अपनके पररवधार कधा खतुद कधा खचर चलधानके मम असमरर हह। इस ्ቚकधार ्ቚधारररयधा दधारधा स्वयवं ककी ककोई आय हकोनके सके इकधार भकयधा गयधा हह । ्ቚधारररयधा ककी ओर सके मधाननቌኍय उच्चतम न्यधायधालय ककी भवरध व्यवस्रधा भकभमनल अपቌኍल सवंख्यधा 730/2020 (Arising out of SLP(CH.) No. 9503of 2018 रजनቌኍश बिनधाम नकेहधा एववं अन्य मम पधाररत भनणरय भदनधावंभकत 04.11. 2020 कके अनतुपधालन मम शपरप्ቔ कधागज सवंख्यधा-58 ख / 1 ्ቚस्ततुत भकयधा गयधा हह रजसकके व्यवसधाय कके कधालम क 4 मम स्वयवं कको गपृभहणቌኍ हकोनधा कहधा गयधा हह तरधा ्ቚधारररयधा स्वቌኍकपृत रूप सके गदवंगቌኍ बिहरቌኍ मभहलधा हह यह उलकेखनቌኍय हह भक भवप्ቌቌኍ दधारधा अपनቌኍ आपरቈኌ मम भቌኍ ऐसधा ककोई करन नहीሻ भकयधा गयधा हह भक ्ቚधारररयधा ककी आय कधा ककोई सधाधन हह और वह स्वयवं अपनधा भरण-प 1-पकोषण करनके मम समरर हह। इस ्ቚकधार प्ቔधावलቌኍ पर यह सधाभबित हह भक ्ቚधारररयधा ककी आय कधा ककोई सधाधन नहीሻ हह और वह अपनधा भरण -पकोषण करनके मम असमरर हह तदतुनसधार अवधधायर भबिन्दतु सवंख्यधा-2 ्ቚधारररयधा कके प्ቌ मम और भवप्ቌቌኍ कके भवरू्ቍ भनस्तधाररत भकयधा जधातधा हह भनस्तधारण अवधधायर भबिन्दतु सवंख्यधा-3 अवधधायर भबिन्दतु सवंख्यधा-3 इस आशय कधा भवरभचत भकयधा गयधा हह भक क्यधा ्ቚधारररयधा भवप्ቌቌኍ सके भरण-पकोषण ्ቚधा्቎ करनके ककी अरधकधाररणቌኍ हह ? यभद हधावं, तको भकतनधा ? ्ቚस्ततुत ्ቚकरण मम अवधधायर भबिन्दतु सवंख्यधा- 1 व 2 कके भनस्तधारण मम यह पधायधा गयधा हह भक ्ቚधारररयधा यतुभሹኌ-यतुሹኌ कधारण सके भवप्ቌቌኍ सके पपृरक रह रहቌኍ हह और ्ቚधारररयधा स्वयवं अपनधा भरण-पकोषण करनके मम असमरर हह अततः ्ቚधारररयधा भवप्ቌቌኍ सके भरण -पकोषण पधानके ककी अरधकधाररणቌኍ हह । जहधावं तक इस तथ्य कधा ्ቚश्न हह भक ्ቚधारररयधा भवप्ቌቌኍ सके भकतनधा भरण -पकोषण पधानके ककी अरधकधाररणቌኍ हह इस सवंबिवंध मम ्ቚधारररयधा दधारधा ्ቚधाररनधाप्ቔ ककी धधार -12 मम यह करन भकयधा गयधा हह भक सरकधारቌኍ कमरचधारቌኍ हकोनके कके नधातके पररवधादቌኍ कको हर 6 मधाह पर माሰहगधाई भቈኌधा तरधा एक सधाल बिधाद तቌኍन ्ቚभतशत वधाभषरक वपृभ्ቍ ककी सतुभवधधा ्ቚधा्቎ हह तरधा उसककी मधारसक आय 25,000/- रूपए वकेतन सके तरधा इसकके अलधावधा बिकेनधामቌኍ मकधान सके लगभग दस हजधार रूपए ्ቚभतमधाह भकरधायके ककी भቌኍ ्ቚधाभ्቎ हको जधातቌኍ हह तरधा पररवधादቌኍ वधाभणज्य कर भवभधाग मम रजस सቌኍट पर कधाम करतधा हह उस सቌኍट ककी आमदनቌኍ लगभग एक लधाख रूपए ्ቚभतमधाह हह लकेभकन इस आमदनቌኍ कधा ्ቚमधाण न दकेकर ककेवल पररसस्रभतजन्य सधाቌኚयोሪ सके अवगत भकयधा जधा सकतधा। इस सवंबिवंध मम ्ቚधारररनቌኍ दधारधा भवप्ቌቌኍ कके वकेतन सके सवंबिवंरधत वकेतन पचर कधागज सवंख्यधा 18 ख / प्ቔधावलቌኍ पर ्ቚस्ततुत ककी गयቌኍ हह रजसकके अवलकोकन सके स्पቖኌ हह भक मधाह अ्ቚहल 2015 मम भवप्ቌ कधा कतुल वकेतन 22,850/- रूपए दभशरत भकयधा गयधा हह तरधा 2,000/- रूपए जቌኍ०पቌኍ०एफ० 100 /- रूपए जቌኍ०आई०एस० ककी कटमौतቌኍ कके उपरधान्त भवप्ቌቌኍ कधा कतुल वकेतन 20,750 / ्ቚभतमधाह दभशरत भकयधा गयधा हह। ्ቚधारररयधा ककी ओर सके भवप्ቌቌኍ ककी मधाह फरवरቌኍ 2022 कके वकेतन पचर ककी फकोटको ्ቚभत कधागज सवंख्यधा 55 ख / 1 प्ቔधावलቌኍ पर ्ቚस्ततुत ककी गयቌኍ हह रजसकके अवलकोकन सके स्पቖኌ हह भक भवप्ቌቌኍ कधा मधाह फरवरቌኍ 2022 मम कतुल वकेतन 50,369/- रूपए हह तरधा कटमौतቌኍ 13,100/- रूपए दभशरत ककी गयቌኍ हह तरधा भवप्ቌቌኍ कको कटमौतቌኍ कके उपरधान्त भमलनके वकेतन 37.209/- रूपए ्ቚभतमधाह दभशरत भकयधा गयधा हह। ्ቚधारररयधा दधारधा भवप्ቌቌኍ ककी बिकेनधामቌኍ सवंपभत सके सवंबिवंरधत आय अरवधा अन्य आय कके सवंबिवंध मम ककोई दस्तधावकेजቌኍ सधाቌኚय प्ቔधावलቌኍ पर ्ቚस्ततुत नह भकयधा गयधा हह । उሹኌ पररसस्रभत मम ्ቚधारररयधा कधा यह करन भक भवप्ቌቌኍ ककी 1,00,000/- रूपधा ्ቚभतमधाह आय हह भवश्वधास भकयके जधानके यकोग्य नहीሻ हह । यह उलकेखनቌኍय हह भक भवप्ቌቌኍ दधारधा मधाननቌኍय उच्चतम न्यधायधालय ककी भवरध व्यवस्रधा भकभमनल अपቌኍल सवंख्यधा 730 / 2020 (Arising out of SLP (Crl.) No. 9503of 2011) रजनቌኍश बिनधाम नकेहधा एववं अन्य मम पधाररत भनणरय भदनधावंभकत 04.11.2020 कके अनतुपधालन मम शपरप कधागज सवंख्यधा-63 ख ्ቚस्ततुत भकयधा गयधा हह रजसकके पहरधा चधार कके खण्ड-ग मम आर्ቦत पररजन कके भववरण मम अपनके भपतधा ्ቦቌኍ पधारसनधार उपधाध्यधाय आयतु 80 वषर कको स्वयवं पर आर्ቦत हको दभशरत भकयधा गयधा हह । इसकके अभतररሹኌ भवप्ቌቌኍ दधारधा मकधान कके भकरधायके कके रूप 6,000/- पए ्ቚभतमधाह एववं इलधाज कके व्यय कके सवंबिवंध मम 5,000/- रूपए व्यय भकयधा जधानधा क गयधा हह । यह उलकेखቌኍय हह भक भवप्ቌቌኍ दधारधा इलधाज कके सवंबिवंध मम जको दस्तधावकोजቌኍ सधाቌኚय प्ቔधादधा पर ्ቚस्ततुत भकयधा गयधा हह उससके यह सधाभबित नहीሻ हह भक भवप्ቌቌኍ ्ቚभतमधाह अपनके इलधाज 5,000 /- रूपए ्ቚभतमधाह खचर कर रहधा हह। यह उलकेखनቌኍय हह भक ्ቚधारररयधा दधारधा ्ቚधाररनधा ककी धधारधा 5 मम यह करन भकयधा हह भक ्ቚधारररयधा कको पहलቌኍ पतु्ቔቌኍ दቌኍपधा वषर 1990 मम, ददसरቌኍ पतु भ्ቚयवंकधा वषर 1992 मम, तቌኍसरቌኍ पतु्ቔቌኍ ्ቚजधावं वषर 1994 मम उत्प्ቐ हहई हह। इस ्ቚकधार ्ቚधाररनधार ्ቚस्ततुत करतके समय ्ቚधारररयधा ककी तቌኍनोሪ पतुभ्ቔयोሪ वयस्क रहቌኍ हह। ्ቚधारररयधा दधारधा मधाननቌኍय उच्च न्यधायधालय ककी भवरध व्यवस्रधा कके अनतुपधालन मम ्ቚस्ततुत शपरप्ቔ 58 ख / 1 ककी धधारधा 4 ग आर्ቦत पररजनोሪ कके भववरण मम भकसቌኍ पररजन कको दभशरत नहीሻ भकयधा गयधा हह । अततः वधाद । सवंपदणर तथ्योሪ एववं पररसस्रभतयोሪ कको दृभቖኌगत रखतके हहए मकेरके भवचधार सके ्ቚधारररयधा कको ्ቚधाररनधा ्ቚस्ततुत करनके ककी भतरर अरधारत 31.10.2014 सके भनणरय ककी भतरर तक भरण-पकोषण कके रू 7,000/- (सधात हजधार रूपए) ्ቚभतमधाह एववं भनणरय ककी भतरर सके ्ቚधारररयधा कको 12,000/- (बिधारह हजधार रूपए) ्ቚभतमधाह भदलधायधा जधानधा भवरध सम्मत हह। तदनतुसधार अवधधायर भबिन्दतु सवंख्यधा-3 ्ቚधारररयधा कके प्ቌ मम एववं भवप्ቌቌኍ कके भनस्तधाररत भकयधा जधातधा हह । ्ቚधारररयधा कधा भरण-पकोषण ्ቚधाररनधाप्ቔ अन्तगरत धधारधा 125 दण्ड ्ቚभቅኌयधा सवंभहतधा स्वቌኍकधार भकयधा जधातधा हह। भवप्ቌቌኍ श्यधामसतुन्दर उपधाध्यधाय कको आदकेभशत भकयधा जधातधा हह भक यह ्ቚधारररयधा दधारधा ्ቚधाररनधाप्ቔ ्ቚस्ततुत करनके ककी भतरर 31.10.2014 सके भनणरय ककी भतरर तक ्ቚधारररयधा ्ቦቌኍमतቌኍ भगरቌኍशधा उपधाध्यधाय कको 7,000/-(सधात हजधार रूपए) ्ቚभतमधाह भरण-पकोषण कके रूप मम एववं भनणरय ककी भतरर सके ्ቚधारररयधा ्ቦቌኍमतቌኍ भगरቌኍशधा उपधाध्यधाय कको 12,000/- (बिधारह हजधार रूपए) ्ቚभतमधाह भरण-पकोषण कके रूप मम अदधा करकेगधा। भरण -पकोषण ककी धनरधाभश ्ቚत्यकेक मधाह ककी दस तधारቌኍख तक भवप्ቌቌኍ दधारधा ्ቚधारररयधा कको अदधा ककी जधाएगቌኍ। यभद भकसቌኍ अन्य बिधाद मम उपरकोሹኌ अवरध कके दमौरधान भवप्ቌቌኍ दधारधा ्ቚधारररयधा कको ककोई भरण- पकोषण ककी धनरधाभश अदधा ककी गई हह तको उसकधा समधायकोजन इस आदकेश दधारधा भनधधारररत ककी गई भरण-पकोषण ककी रधाभश मम भकयधा जधाएगधा।" On due consideration to the submissions advanced by learned counsel for the parties, perusal of the judgment and order passed by learned trail court, I do not find any illegality in the order impugned. I am of the considered opinion that the trial court has rightly awarded Rs.12,000/- per month maintenance amount and looking to the monthly income of the applicant it cannot be reduced. The petition is devoid of merit and it is accordingly dismissed. Order Date :- 22.11.2022 Atul SRIVASTAVA Reason: Location: High Court of Judicature at Allahabad

This is the original judgment text as indexed from the source corpus. Always verify against the official court record before relying on it in a filing — you can do so on eCourts or the Supreme Court of India website. ← Search more judgments