✦ High Court of India

High Court

Case Details

Neutral Citation No. - 2024:AHC:133999 Court No. - 74 Case :- APPLICATION U/S 482 No. - 12868 of 2024 Applicant :- Chiraunji Lal Opposite Party :- State Of U.P. And 9 Others Counsel for Applicant :- Satish Chandra Tiwari Counsel for Opposite Party :- G.A. Hon'ble Saurabh Shyam Shamshery,J. The applicant before this Court is complainant who is aggrieved that his complaint was dismissed by impugned order dated 30.05.2023 by an order passed under Section 203 Cr.P.C. and further aggrieved that revision thereof was also dismissed by other impugned order dated 16.02.2024. The relevant part of impugned order dated 30.05.2023 is reproduced hereinafter :- "ममैनने पररिववाददी कने ववदवान अधधिवकवा ककी बहस ससुनदी तथवा पतवावलदी कवा अवललोकन वकयवा। पररिववाददी कने दवारिवा अपनने पररिववाद पत मम यह कथन वकयवा गयवा हमै वक पररिववाददी ककी भभूवम गवाटवा ससं०-१९५ रिकववा ०.२५५ हमै० अवभयसुकगण कने मकवान कने पवास हमै धजिसमने यभूकनेधलपपट कने पनेड खडने हमै औरि उक आरिवाजिदी मम पररिववाददी नने गनेहहसं ककी फसल बलोई थदी तथवा उक आरिवाजिदी मम पररिववाददी १/५ भवाग कवा मवाधलक हमै। इस सम्बन्धि मम पररिववाददी कने दवारिवा अपनने बयवान अन्तगरत धिवारिवा-२०० दसं०प्र०ससं० मम कलोई कथन नहहीं वकयवा गयवा हमै औरि उक भभूवम कने सम्बन्धि मने कलोई खसरिवा खततौनदी भदी दवाधखल नहहीं वकयवा गयवा हमै। अवभयसुकगण उक गवाटवा ससंख्यवा मम पररिववाददी कने सह खवातनेदवारि हह अथववा नहहीं। अवभयसुकगण पररिववाददी कने पररिववारिदी हमै अथववा नहहीं। इस तथ्य कवा भदी कलोई स्पष्ट उलनेख पररिववाददी कने दवारिवा अपनने पररिववादपत अथववा अपनने बयवान अन्तगरत धिवारिवा- २०० दसं०प्र०ससं० मम नहहीं वकयवा गयवा हमै। पररिववाददी कने दवारिवा अपनने पररिववाद पत मम यह कथन वकयवा गयवा हमै वक वदनवासंक ०४.०७.२०२२ कलो समय करिदीब ८ बजिने ससुबह पररिववाददी अपनने खनेत परि गयवा तब पररिववाददी नने दनेखवा वक अवभयसुक अपनने-अपनने हवाथथों मम कसुल्हवाडदी लनेकरि खनेत मम खडने हलोकरि यभूकनेधलपपटस कने पनेड कवाट रिहने थने। पररिववाददी कने दवारिवा अपनने बयवान धिवारिवा - २०० दसं०प्र०ससं० मम यह कथन वकयवा हमै वक सबसुह कने ८ बजिने थने ममै पहहचवा तलो दनेखवा वक ८-१० पनेड कवाट धलयने थने। कटने पनेडथों ककी ससंख्यवा कवा कलोई उलनेख पररिववादपत मम असंवकत नहहीं हमै तथवा धिवारिवा २०२ दसं०प्र०ससं० कने अन्तगरत सवाकदी -१ व पदी०डब्लभू०-२ कने रूप मम परिदीवकत करिवायने गयने सवाकदीगण कने दवारिवा भदी अपनने बयवानलो मम कटने पनेडलो ककी ससंख्यवा कने सम्बन्धि मम कलोई कथन नहहीं वकयवा गयवा हमै। पररिववाददी कने दवारिवा पररिववादपत मम यह भदी कथन वकयवा गयवा हमै वक अवभयसुकगण लगभग दलो घण्टने बवाद पररिववाददी कने मकवान परि आयने औरि पररिववाददी कने मकवान कने पवास सभूरिजिपवाल पसुत लनेखरिवाजि, अहवरिन पसुत बसुददी, महनेन्द्र पसुत ममैकभू , पलोशवाककी पसुत ब्रजिलवाल पररिववाददी कने सवाथ बमैठने बवातचदीत करि रिहवा थवा। तभदी मसुपल्जिमवान धिदीरिपवाल, आललोक, आशदीष, वदननेश, अवननेश, रिमनेश, आनन्द, भभूरिने व रिवाहहल एक रिवाय हलोकरि घऱ मम घसुस आयने औरि तथवा पररिववाददी कलो गवाधलयवासं दनेनने लगने। गवाधलयवासं दनने कलो मनवा करिनने परि मवारिपदीट करिनने लगने औरि घरि मम रिखने सवामवान ककी तलोडफलोड करि ददी औरि कहवा वक अगरि खनेत परि आयवा तलो तसुझने जिवान सने मवारि दमगने। पररिववाददी कने घरिनेलभू सवामवान कवा लगभग पवासंच हजिवारि हजिवारि रूपयने कवा नसुकसवान हहआ। घरि परि मतौजिभूद ललोगलो नने पररिववाददी कलो बचवायवा तथवा सवारिदी घटनवा दनेखदी। पररिववाददी नने अपनने बयवान अन्तगरत धिवारिवा - २०० दसं०प्र०ससं० मम यह कथन वकयवा हमै वक धिदीरिपवाल, आललोक, आशदीष, वदननेश, अवननेश, रिमनेश, आनन्द, भभूरिने, रिवाहहल यह ललोग मनेरिने खनेत परि आकरि यभूकनेधलपपटस कवा पनेड कवाटनने लगने। ससुबह कने ८ बजिने थने। ममै पहहचवा तलो दनेखवा वक ८-१० पनेड कवाट धलयने थने। ममैनने ववरिलोधि वकयवा। गवासंव कने ललोग आ गयने तलो ममै घरि ववापस आ गयवा। करिदीब दलो घण्टने बवाद यने सब कसुछ कवागजि औरि बदीस हजिवारि रूपयवा लनेकरि मनेरिने घरि आयने औरि उस कवागजि परि असंगभूठवा लगवानने कलो बलोलवा। ममैनने असंगभूठवा नहहीं लगवायवा तब इन ललोगलो नम बहहत मवारिवा तलो पडलोस कने सभूरिजिपवाल, महनेन्द्र, ऐबरिन, पलोशवाककी, जिगददीश बचवानने आयने तलो यने सब चलने गयने। लनेवकन घरि मम जिब आयने थने तलो मनेरिने दवारिवा पमैसने न लनेनने औरि हस्तवाकरि न करिनने परि बहहत मसुझने इन ललोगथों नने मवारिवा। मनेरिदी मवामाँ कवा मलोबवाईल थवा। मवामाँ मरि गयदी तब सने मह चलवा रिहवा थवा। वलो मलोबवाईल तथवा १५५०/- रू० भदी लनेकरि वलो सब चलने गयने। मनेरिदी चवारिपवाई तलोड ददी। यने ललोग मनेरिने खनेत मम अपनने जिवानवरि छलोड दनेतने हमै। पररिववाददी कने दवारिवा बदीस हजिवारि रूपयने व कवागजि लवानने तथवा कवागजि परि असंगभूठवा लगवानने कलो कहनने तथवा मलोबवाईल तथवा १५५० /- रूपयने लने जिवानवा एवसं चवारिपवाई तलोडनने कने आवद तथ्यथों कवा कलोई उलनेख पररिववाददी कने दवारिवा अपनने पररिववाद पत मम नहहीं वकयवा गयवा हमै तथवा धिवारिवा - २०२ दसं०प्र०ससं० कने अन्तगरत पररिवकत करिवायने गयने सवाकदीगण कने दवारिवा भदी अवभयसुकगण कने बदीस हजिवारि रूपयवा व कवागजि लवानने व कवागजि परि असंगभूठवा लगवानने ककी कहनने, न लगवानने परि गवाधलयवासं दनेनने व मवारिपदीट करिनने मलोबवाईल व १५५०/- रूपयने लने जिवानने तथवा चवारिपवाई तलोडनने कने सम्बन्धि मम कलोई कथन नहहीं वकयवा हमै। उक सवाकदीगण नने अपनने बयवान अन्तगरत धिवारिवा - २०२ दसं०प्र०ससं० मम यह कथन वकयवा हमै वक अवभयसुकगण वचरिथोंजिदीलवाल कवा खनेत अपनने कब्जिने मम करिनवा चवाहतने हमै घटनवा ककी वतधथ परि वचरिरौंजिदी लवाल अपनने खनेत परि गयने थने तब वचरिरौंजिदी लवाल कने खनेत मम यभूकनेधलपपटस कने पनेड कवाट रिहने थने। वचरिरौंजिदी लवाल नने मनवा वकयवा तलो लडवाई झगडवा करिनने लगने। ममैनने अवहवरिन व महनेन्द्र व पलोशवाककी नने समझवा बसुझवाकरि मवामलवा शवान्त वकयवा औरि वचरिथोंजिदी लवाल कलो घरि लने आयने। वचरिरौंजिदी लवाल घऱ बमैठने बवातचदीत करि रिहने थने तभदी उक सभदी ललोग एक रिवाय हलोकरि वचरिथोंजिदी लवाल कने घऱ मम घसुस आयने औरि गन्ददी -गन्ददी गवाधलयवासं दनेनने लगने औरि मवारिपदीट करिनने लगने। घऱ मम रिखने सवामवान ककी तलोडफलोड करिनने लगने धजिसमम लगभग पवामाँच हजिवारि रूपयने कवा सवामवान कवा नसुकसवान हलो गयवा। इस प्रकवारि सने पररिववादपत - २०० दसं०प्र०ससं० तथवा पररिववाददी कने सवाकदीगण कने एवसं पररिववाददी कने बयवान अन्तगरत धिवारिवा वचवकत्सदीय आख्यवा भदी दवाधखल नहहीं ककी गयदी हमै। पररिववाददी कने दवारिवा अपनने पररिववाद पत बयवान अन्तगरत धिवारिवा २०२ दसं०प्र०ससं० मम गम्भदीरि ववरिलोधिवाभवास हमै। पररिववाददी कने दवारिवा कलोई , बयवान - २०२ दसं०प्र०ससं० मम यह स्पष्ट नहहीं वकयवा गयवा हमै वक अवभयसुकगण कने दवारिवा , उसनने कलोई उसकने सवाथ वकस अस्तशस्त्र सने मवारिपदीट ककी गयदी , उसने खसुलदी यवा गसुम चलोटम आयदी अन्तगरत धिवारिवा वचवकत्सदीय परिदीकण करिवायवा अथववा नहहीं करिवायवा। इस तथ्य कवा कलोई उलनेख पररिववाददी कने दवारिवा - २०० दसं०प्र०ससं० मम नहहीं वकयवा हमै। मवाननदीय , बयवान अन्तगरत धिवारिवा अपनने पररिववादपत उच्चतम न्यवायवालय ककी ववधधि व्यवस्थवा पमैपसदी फभूड धल० बनवाम स्पनेशल जिसुडदीवशयल - ७४९ मम मवाननदीय उच्चतम न्यवायवालय दवारिवा यह ) ५ एस०सदी०सदी० पपृष , ( १९९८ मधजिस्टटनेट मत प्रकट वकयवा गयवा हमै वक आपरिवाधधिक मवामलथों मने आहहत करितने समय ववचवारिण न्यवायवालय कलो गम्भदीरितवा सने प्रस्तसुत सवामगदी परि ववचवारि करि आहहत करिनने कवा आदनेश पवाररित करिनवा , आहहत करिनवा एक गम्भदीरि ववषय हमै। अतत चवावहए। सरिसरिदी ततौरि परि नहहीं करिनवा चवावहए मवाननदीय उच्चतम न्यवायवालय ककी उक ववधधि व्यवस्थवा कने प्रकवाश मम मनेरिने मत मम अवभयसुकगण कने ववरूद इस स्तरि परि कलोई प्रथम दृष्टयवा मवामलवा बननवा प्रतदीत नहहीं हलोतवा हमै औरि पररिववाददी कवा पररिववाद वनरिस्त वकयने जिवानने यलोग्य हमै। आदनेश पररिववाददी वचरिरौंजिदी लवाल कने दवारिवा ववपकदीगण कने ववरूद प्रस्तसुत वकयवा गयवा पररिववाद धिवारिवा - २०३ दसं०प्र०स० कने असंतगरत वनरिस्त वकयवा जिवातवा हमै। पतवावलदी वनयमवानसुसवारि दवाधखल अवभलनेखवागवारि हलो।" In above referred order, learned Trial Court has taken note of major contradictions between the statement of complainant and witnesses. The number of proposed accused are 9, however, there is no details of any injury and there was no medical examination either.

Legal Reasoning

Sri Satish Chandra Tiwari, learned counsel for applicant submits that learned Trial Court as well as Revisional Court has not considered that all proposed accused persons came and committed the offence of hurt as well as trespass and robbery. It is well settled that learned Trial Court in order to summon under Section 204 Cr.P.C., there must be sufficient grounds to proceed. Learned Trial Court has considered the material available i.e. the complaint, statements recorded under Sections 200 and 202 Cr.P.C. and meticulously examined it and passed impugned order with assigning reasons that there was no sufficient material to proceed. Learned counsel for applicant has not able to show that reasons assigned in impugned order are perverse or there are material that there were sufficient grounds to proceed. Learned Trial Court has also rightly considered the judgment passed by Supreme Court in case of Pepsi Food Ltd. Vs. Special Judicial Magistrate (1998) 5 SCC 749. Recently, the Supreme Court in case of Lalankumar Singh and others Vs. State of Maharashtra, 2022 SCC OnLine SC 1383 also observed that to summon the proposed accused is a serious affair and learned Magistrate should consider the material and assign reasons either to pass order under Section 203 Cr.P.C. or 204 Cr.P.C., as the case may be. In the present case, learned Trial Court has assigned reasons and dismissed the complaint under Section 203 Cr.P.C. and there is no material or argument that such reasons could be interfered by invoking the inherent jurisdiction. The revisional Court has also not found any error in impugned order, accordingly, I do no find that there is any ground to interfere with impugned orders, accordingly, application is rejected. Order Date :- 21.8.2024 P. Pandey

This is the original judgment text as indexed from the source corpus. Always verify against the official court record before relying on it in a filing — you can do so on eCourts or the Supreme Court of India website. ← Search more judgments